استعاره‌ی صفر

 

سلام حال شما حضرت شماره ی صفر

خوش آمدی به تماشای این هزاره‌ی صفر

هلا! سفینه نشین شاهزاده‌ی کوچک

که جیب‌های تو پر باد از ستاره‌ی صفر

مرا به فرصت دنیای بی عدد برسان

وَ یا به هیچ بدل کن به یک اشاره‌ی صفر

تمام مسأله این است می توان فهمید

که بودن است و نبودن در استعاره ی صفر

ییخیلما رامیز

ییخیلما رامیز

رامیز روشنه

 

گئجه قاتارلاری یول‌دان چاشسادا

بورولوب اوزاق‌دا گئدیب آشسادا

قارانلیق باشیندان آشیب داشسادا

ایسته‌ییب اؤزوندن ییخیلما رامیز

□

چاغداش شعریمیزین چیراغی سنسن

وارلیغین سؤنمه‌ین اوجاغی سنسن

ساحیل‌سیز سؤزلرین مایاغی سنسن

اَریییب شام کیمین یاخیلما رامیز

□

ییخیلماق، سؤزونله دیل‌دن چیخیلیب

قارشیندا دیز چؤکوب سؤزلر ییخیلیب

بوجاق‌سیز دونیالار سن‌ده سیخیلیب

اؤزوندن اؤزگه‌یه سیخیلما رامیز

□

شعرینله یورولموش دونیانی یاشات

نه قَدَر عؤمرون وار یاشا، یاز، یارات

قیرآتین یَهَرله چَنلی بئله چات

ییخیلیب اورتادان چیخیلما رامیز

آخیر پاییز

 

یارپاقلارین یانیخلی سسیندن آخیر پاییز

نیسگیللی گؤزلریله هراسان باخیر پاییز

آخشام اسینتی‌سیله آغاجلار گیجلله‌نیر

لول کئفلی‌دیر اؤلونجه ایچیبدیر چاخیر پاییز

یئل قامچی‌سین چکنده بوداقلار سیزیلداییر

گیزلین گلنده یاندیریر اودسوز یاخیر پاییز

اوولجه ایلدیریم‌له قیلینجین بیلووله‌ییر

سونرا اورکلرین باشینا تئز تاخیر پاییز

داغلار شافاقلایاندا اؤلومجول گونش کیمی

یارپاقلارین سویوق نفسیندن شاخیر پاییز

کوز سسله‌ییر اوزاقدا قالان خسته روحومو

ایستیر منی اؤزویله آپارسین آخیر پاییز

هارای دا بسله نیرم

هارای‌دا بسله‌نیرم شعر توپلوسو، شاعیر: کاظم نظری بقا، محقق اردبیلی نشریاتی طرفیندن یاییلدی. بو مجموعه نین ایچه‌ری طراحی‌سین محمدحسین جعفری و جیلد طراحی‌سین آتابای تیکان تپه‌لی ایشله‌ییبدیر.

 

پرده پرده وحشت

 

آیاق آلتیندا بیتن قورخولو قوم‌دان نه یازیم؟

گئجه‌لر روح ائوینه قانلی هوجوم‌دان نه یازیم؟

کوچه‌لردن سووشور هرگئجه قورشون قاتاری

خیابان‌لاردا گزن برقی باتوم‌دان نه یازیم؟

گونده مین‌لر قازامات‌لاردا سویوق دار قورولور

فلکین رسمی بودور بؤیله قوروم‌دان نه یازیم؟

پرده‌پرده اؤلومون رسسامی وحشت یارادیر

گؤز اؤنونده چکیلن شوبهه‌لی بوم‌دان نه یازیم؟

آغاریب عادو ثمودون اوزو الحق بو زامان

حقی پامال ائله‌ین قوم سدوم‌دان نه یازیم؟

ائل ایچینده يئريشيك‌لن دوروشوق بیلمه‌میشیک

ائله، من ایندی بو آفت لی دوروم دان نه یازیم؟

گئجه شوم‌دور گئجه ‌شوم‌دور گئجه شوم‌دور گئجه شوم

گونشین دالغاسینا بیر بئله شوم دان نه یازیم؟

29/9/89

 

 

جلسه ی نقد مجموعه شعر اصلاً مهم که نیست

مطمئن نیستم دوره‌ی شعر نیمایی تمام شده باشد

جلسه نقد و بررسی مجموعه شعر «اصلا مهم که نیست» سروده علیرضا بهرامی با سخنرانی هفت نفر از شاعران و منتقدان در اردبیل برگزار شد.
به گزارش خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)، در ابتدای این نشست پس از شعرخوانی اولیه شاعر مجموعه، کاظم نظری بقا – مدرس دانشگاه – در سخنانی، به زندگی انسان معاصر و زبان غیرپیچیده، رمزگان ارجاعی جهان و اسطوره‌وارگی در آثار بهرامی اشاره کرد.
او تأکید کرد: متن در این شعرها قوت، قدرت و استحکام لازم را دارد و اغلب نشانی از ضعف و فتور در آن دیده نمی‌شود، اما پیچیدگی‌های تصنعی را هم برنمی‌تابد. از سویی دیگر، راوی بحران وضعیتی است که در آن صلح و آرامش و بنیادهای قابل اعتماد تنها با گونه‌ای فریب و توهم تضمین می‌شود که دولت آن نیز دیر یا زود به سر خواهد رسید.
نظری بقا افزود: اشتیاق به زندگی آزاد به قول کافکا، در سطرهایی چون «می‌خواهم صورتش را ببینم» در این کتاب خودش را از زیر خروارها گل و سیمان می‌خواهد نشان بدهد. درواقع شعر بهرامی در درون خود می‌خواهد تاریکی و وحشت را پس بزند، بنابراین بایستی خود را به متن این سیاهی ممتد و مفرط پرت کند تا از دل آن به روشنایی نقب زده باشد.
لیلا نوروزی - شاعر - نیز در سخنانی با اشاره به شعر «حسرت» از این مجموعه، اظهار کرد: باید ببینیم چه چیزی باعث می‌شود یک نفر به جای گفتن کلمه کوتاه «حسرت»، شعر می‌سراید؛ دلیل آن این است که دنیای درونی شاعر تنها با یک کلمه بیان نمی‌شود. او می‌خواهد آن‌چه را کشف کرده، به زیباترین شکل بیان کند، پس واژه‌ها را کنار هم می‌گذارد تا دنیایی تازه خلق کند. او با کنار هم گذاشتن کلمات می‌خواهد عادت نظم تصویری ذهن مخاطب را از اندیشه موجود به اندیشه جدید سوق دهد؛ این می‌شود که تلویزیون را تنگ ماهی می‌کند و روزنامه را هم از صفحه آخر می‌خواند.
در ادامه این جلسه، حسین اسماعیلی نیز در سخنانی با اشاره به نظر شاعر این مجموعه مبنی بر این‌که ادبیات هدف نیست، بلکه یک وسیله است برای رسیدن به لذت بهتر زندگی کردن، متنی را برای حاضران خواند که در آن با اشاره به مجموعه‌ای از تناقض‌های مفهومی در زندگی انسان امروز که در شعرهای این مجموعه نیز نمود یافته، تأکید کرده بود شاعر این شعرها برخلاف آن‌چه بیان می‌کند، تنها به دنبال کسب لذت از ادبیات نیست.
همچنین آیدین ضیایی، دیگر شاعر اردبیلی، در سخنانی که عنوان «تفوق معنا بر زبان» را برای آن انتخاب کرده بود، عنوان کرد: مجموعه شعر «اصلا مهم که نیست» به نظر می‌رسد ساده‌نویسی و انتقال معنا را به عنوان عنصر اصلی شکل گرفتنش پذیرفته و به کار بسته است. من با ورق زدن این کتاب با یک هوای تازه مواجه شدم، هرچند نه چندان غافلگیرکننده. بهرامی توانسته موضوعات دم دستی را از دم دستی بودن نجات داده و از شعر متفاوت دور کند. در این مجموعه ما با اشعاری مواجه‌ایم که زمام اختیارشان را به دست تصاویر سپرده‌اند. شعرهایی که در آن‌ها با جریان آزاد تخیلی روبه‌روییم، اما این آزادی در تخیل به از هم گسیختگی مبنای منطقی سطرها و تصاویر، نبود انسجام کلیت اثر و گریز از گزینش دستوری و نظم طبیعی جمله‌ها منجر نشده است.
در ادامه، پیام جهانگیری نیز با بیان این‌که مشکلات انسان مدرن، دستاوردهای مدرنیته برای بشر و دغدغه‌های انسان معاصر بستر اصلی شکل‌گیری شعرهای این مجموعه هستند، با طرح این پرسش‌ها که آیا شعر باید آینه تمام‌نمای محیط اطرافش باشد و همچنین این‌که آیا زبان شعر با زبان نثر تمایزی نداشته باشد، تأکید کرد، شاعر این مجموعه از ایجاز همانند برخی از شعرهای به زعم او موفق آن، بیش‌تر می‌توانست بهره بگیرد.
همچنین ابراهیم عادل‌نیا، دیگر شاعر اردبیلی، در سخنانی با اشاره به این‌که مجموعه شعر «اصلا مهم که نیست» یکی از اسناد شکست‌ها در جهان ماست، گفت: تنهایی اصلی‌ترین محور شعری بهرامی است، اما شاعر گاهی تسلیم شرایط می‌شود و می‌گذارد که موقعیت او را از رفتار طبیعی‌اش دور کند و گاهی هم نه. طبیعتا سرگردانی هم به دنبال تنهایی می‌آید تا از محورهای اصلی شعر او باشد.
او افزود: مهم‌ترین چالش‌ها در نگاه شاعر به واقعیت حضور انسان، همان چالش‌های همیشگی‌اند. خبر دهشتناک همان اخبار کوچکی است که ما از فرط زیاد شیدن، دیگر نمی‌شنویم و یا نمی‌خواهیم بشنویم. او در پی هشدار است و به هر بهانه سعی می‌کند با نوعی اعتراض زیرپوستی همراه با طعنه‌ای پنهان، کم‌رنگی این حضور را به مخاطبش یادآور شود. هر چند مدام بگوید اصلا مهم که نیست، اما همین مهم نیست‌ها هستند که مهم‌اند و دردناک.
رضا کاظمی – شاعر – که نیز اجرای این جلسه را به عنوان نخستین نشست مؤسسه مهر آفتاب اردبیل بر عهده داشت، در سخنانی تأکید کرد، جهان ذهنی شاعر این مجموعه را که فارغ از مرزهای تفکیکی قراردادی است، حتا بیش از شعر او می‌پسندد.
او همچنین با نام بردن از شخصیت‌هایی چون رضا سیدحسینی و عبدالله توکل به عنوان مفاخر ادبی اردبیل، چند شعر از بهرام اردبیلی برای حاضران خواند.
در ادامه، علیرضا بهرامی در سخنانی با تأیید اشاره‌های منتقدان مبنی بر حضور زندگی انسان معاصر و همچنین عضوی از جامعه ایرانی در سال‌های اخیر در شعرهای این مجموعه که گاه به شکل مخالف‌خوانی ظهور پیدا کرده‌اند، درباره پرسش مطرح‌شده مبنی بر ضرورت قرار گرفتن فصل شعرهای نیمایی در کتاب و همچنین تأکید شاعر در خبرهای مربوط به این مجموعه شعر درباره اختصاص یافتن فصلی به شعرهای نیمایی، گفت: دقیقا این اقدام شکلی نمادین داشته و همان‌طور که در غزل‌ها گاهی ازسوی برخی منتقدان این ایراد فرض می‌شود که چرا زبان نزدیک به محاوره و به تعبیر برخی از آنان نمایشنامه‌گونه را به غزل وارد می‌کنم و در شعرهای آزاد نیز به همین نکته اشاره می‌کنند، در نیمایی‌ها هم سعی کرده‌ام این خلاف را مرتکب شوم، ضمن آن‌که شخصا به این اطمینان نرسیده‌ام که دوره شعر نیمایی به سر آمده و شاید اگر بیش‌تر می‌توانستیم از ظرفیت این قالب شعری استفاده کنیم، موسیقی امروز ما همانند برخی از کشورهای همسایه بیش‌تر در خدمت شعر معاصرمان قرار داشت.
او همچنین با تأکید بر دریافت ذهنی چند سال اخیرش که هیچ‌گونه مرزبندی بین انسان‌ها ازجمله مرزهای جغرافیای سیاسی و تفاوت‌های نژادی، قومیتی و زبانی را جز اهمیت کرامت انسان نمی‌تواند بپذیرد، تصریح کرد: دوست دارم تمام زبان‌های دنیا، بویژه زبان‌های محلی را بیاموزم تا برای التیام غم همه انسان‌ها و مشارکت در شادی‌های‌شان شعر بگویم؛ غم‌هایی که بیش‌ترشان مشترک‌اند و شادی‌هایی که می‌توانند به اشتراک گذاشته شوند.
در پایان این نشست، شاعرانی چون پیام جهانگیزی، وحید ضیایی، لیدا احمدی، علی نوری، زینب اصلانی، آیدین ضیایی، سولماز صادق‌زاده، احسان محمدی، سمیرا پیرزاده، سپهر دادمان، لیلا نوروزی، ابراهیم عادل‌نیا، رضا کاظمی و علیرضا بهرامی به شعرخوانی به زبان‌های فارسی و ترکی پرداختند. همچنین از مظاهر شهامت، مهدی اکبری‌فر و صالح عطایی هم که نتوانسته بودند در جمع حضور یابند و شعرهایی فرستاده بودند، آثاری برای حاضران خوانده شد.
 

زوایای تاریک و روشن

مجموعه مقاله و نقد شعر زوایای تاریک و روشن نوشته کاظم نظری بقا از سوی انتشارات محقق اردبیلی با طراحی جلد و متن محمدحسین جعفری منتشر شد. این کتاب دومین مجموعه مقالات پس از کتاب شعر واسطه بیان همه طبیعت است. فهرست عناوین مقالات و نقدها پس از یادداشت نویسنده عبارتند از:

 

- و در آغاز کلمه بود|نیما و تحول شعر معاصر|

- شعر قدرت است|چیستی شعر از دیدگاه نیما|

- زبان شعر، زبان رمز|بحثی در موضوع ابهام ادبی|

- شخصی شدن در عین شخص بودن|نیما و بحث مفهوم سمبل|

- مدل وصفی و روایی در شعر|فرم و تکنیک از دیدگاه نیما|

- در آستانه ی دریا و علف|سخنی چند درباره ی شاملو و شعرش|

-شعر آواز جان شاعر|چیستی شعر ازمنظر شاملو|

- چاووشی خوان کاروان ابدیت|مهدی اخوان ثالث در آینه ی خود و دیگران|

- ساختار زبانی و واژگان در شعر اخوان

- او مرا تکرار خواهد کرد|تاملاتی پیرامون افکار و آثار فروغ فرخزاد|

- درون مایه های شعر فروغ

- هیچ ملایم|گشتی در دنیای شعر و زندگی سهراب سپهری|

- ساختار در شعر سپهری

- دلتنگی های پشت پنجره|نگاهی به دفتر شعر علی سعادتخانی|

- انقراض یوزپلنگان|خوانش مویه از لاک پشت های ۳۳ سروده ی وحید ضیایی|

- آویخته از عقربه ی ۱۲|نگاهی به دفتر شعر سپیده داداش زاده|

- نود دقیقه ی پُر|نگاهی به اشعار احسان محمدی|

- اینجا هوا معلق است|نگاهی به اشعار سلیم باشکوه|

- شمارش معکوس|نقدی کوتاه بر شعر سعید احمدزاده|

- افسوس چراغ عاشقی روشن نیست|وداع با شیون فومنی شاعر شالیزاران شمال|

- پژواک نور، خیس صدا، انتشار رنگ|نگاهی به دفتر شعر در تارهای صوتی بلبل نوشته عباسعلی یحیوی|

- از باغ های سرخ سیب|معرفی دفتر شعر با ترانه های زلال، اکبر اکسیر|

- عصر جدید شعر جدید نمی خواهد|نگاهی به دفتر شعر در تارهای صوتی بلبل، نوشته آیدین ضیایی|

-سود مشارکت صفر در صد|نگاهی به دفتر شعر با ترانه های زلال، نوشته ی آیدین ضیایی|

- منطق زبانی|یاداشت وحید ضیایی بر دمیر یوللار یوخوسوندا|

- کشف عناصر زندگی|یادداشت سیدعلی صالحی بر دفتر شعر برآن بلند سکوتستان|

 

 

 

گونه باخانلار

گونه‌باخان‌لار ( سربست شعر توپلوسو) محقق اردبیلی نشریاتی طرفیندن یاییلدی. 

ساخسي  فينجانين

زيگزاك گؤيه قالخان  بخاريندا

ياللي  بير شير

رقص ائله يير.

ايكي آياق

اوچ آدديم

شئراني

قالادان قالايا.

گونه باخان‌لار

اودو دوره‌له‌ييب

ايشيغا

باش اَييرلر.

كوچه‌لره

قار ياغير.

ياز،

يولدادير.

      

زنگ تنفس

 

 

دارم ازآن روزها در انزوایم خط قرمز

کودکی بودم تمام ماجرایم خط قرمز

بچه بودم خانه را با رنگ آبی می کشیدم

هی معلم می کشید اما برایم خط قرمز

روی دست‌ام رد خط کش هر تنفس زنگ می زد

تا نشاند توی خط ناظم به جایم خط قرمز

حرف‌ها را یک‌به‌یک خط می زدم در ذهن‌ام اما

واژه می شد در ردیف شعرهایم خط قرمز

بوق ممتد خیابان پیچ می زد توی ذهن‌ام

خط‌خطی می شد به تالار صدایم خط قرمز

پشت خط عابران تا چشمکی می‌ایستادم

سبز می شد ناگهان در زیر پایم خط قرمز

من همان آزادراهی بودم از اول پلیس‌اش

می کشید از ابتدا تا انتهایم خط قرمز

عطر شکوفه های جهان

كتاب شعر عطر شكوفه هاي جهان سروده كاظم نظري بقا توسط نشر محقق اردبيلي منتشر شد

غزلي از اين مجموعه

از آينگي...

  

از آينگي سهم مرا سنگ نوشتند

چون غنچه دل آينه را تنگ نوشتند

يك بوسه ميان من و تو فاصله افتاد

دردا كه رقيبان دو سه فرسنگ نوشتند

افسوس كه افسونگري افسانه‌ي ما شد

زان وقت كه افسانه به نيرنگ نوشتند

آيينه در آيينه غزل بود كه پيچيد

تا نام تو بر حنجره‌ي چنگ نوشتند

روزي كه به خاموشي خود جيغ كشيدم

نت‌هاي دلم را شررآهنگ نوشتند

نامي كه به نيكي همه چون مهر درخشيد

فرياد كه آلوده به صد ننگ نوشتند

ديوان به سراپرده‌ي خورشيد خزيدند

فرجام زمين را ستم و جنگ نوشتند

آن سوختن و كشتن و تاراج و جنون را

با شيفتگي نامه‌ي فرهنگ نوشتند

اعلاميه ي قتل سپيدار سحر را

بر صفحه ي شب با خط پررنگ نوشتند

زبان ناکافی‌ست

 

 

وَ در کنار توام این برای من کافی‌ست

وَ با تو زندگی‌ام، زندگیﱠ ِ اشرافی‌ست

قسم به پاکی پروانه‌ها که بی تو و شعر

تمام زندگی‌ام کوچه‌کوچه علافی‌ست

شبی که خواستی از من که کاروبارت چیست

جواب دادمت ای‌ی... اندکی غزل‌بافی‌ست

نگاه کن که رها گردم از دوایر تب

که چشم‌های تو تمثیلی از هو الشافی‌ست

بیا و در کلمات‌ام دوباره آینه باش

که آبشار غزل‌های ناب من صافی‌ست

برای از تو نوشتن درخت و آب کم است

وَ هرچه حس و زبان است و فرم ناکافی‌ست

عیار خالص چشم تو را که می سنجد؟

به غیر من که نگاه‌ام دکان صرافی‌ست